Η έκφραση «Παράλογα ζώα» Φαίνεται πολύ απλό, αλλά μόλις ξύσουμε την επιφάνεια, αναδύονται φιλοσοφικές, θρησκευτικές, ηθικές, ακόμη και καθημερινές συζητήσεις. Από τον Καντ ή τον Αριστοτέλη μέχρι ένα ντοκιμαντέρ για το La 2 ή μια σειρά του Netflix, ο όρος χρησιμοποιείται για να μιλήσει για τη διαφορά μεταξύ των ανθρώπων και των υπόλοιπων πλασμάτων… και, ταυτόχρονα, για να αμφισβητήσει ποιος συμπεριφέρεται πιο λογικά.
Σε αυτό το άρθρο θα εξερευνήσουμε όλες οι πτυχές της ιδέας ενός παράλογου ζώουΘα διερευνήσουμε τι λέει η φιλοσοφία, τι υποστηρίζει ο Χριστιανισμός (ειδικά η καθολική παράδοση), τις σύγχρονες κριτικές της έννοιας για τον υποτιμητικό της τόνο, τη σύνδεσή της με τα δικαιώματα των ζώων, ακόμη και πώς αυτή διεισδύει σε στήλες εφημερίδων, δοκίμια, υπαρξιακούς στοχασμούς και οικογενειακά απομνημονεύματα. Θα δούμε επίσης πώς, συχνά, όταν μιλάμε για «παράλογα» ζώα, καταλήγουμε να απεικονίζουμε τις δικές μας προκαταλήψεις. ανθρώπινες παραλογικές αντιλήψεις.
Τι σημαίνει να αποκαλούμε ένα ζώο «παράλογο»;
Όταν μας επαναλάμβαναν συνεχώς στο σχολείο ότι οι άνθρωποι είναι «λογικό ζώο»Υπήρχε η υπόθεση ότι όλα τα άλλα ήταν «παράλογα». Με άλλα λόγια, τα μη ανθρώπινα ζώα ορίζονταν ακριβώς από αυτά που τους έλειπαν: λογική, αφηρημένη σκέψη, την ικανότητα να σκέφτονται το καλό και το κακό, κ.λπ. Από αυτό, κατασκευάστηκε μια έντονη αντίθεση: νομίζουμε ότι ενεργούν μόνο με βάση το ένστικτο.
Ωστόσο, αρκετές φωνές έχουν επισημάνει ότι ο όρος «παράλογος» φέρει χροιά τρέλας, ανοησίας ή ασυναρτησίας κάτι που είναι άδικο όταν εφαρμόζεται στα ζώα. Ένας χρήστης που συζητά για τον Καντ το δείχνει αυτό με ένα πολύ παραστατικό παράδειγμα: το να λέμε ότι τα ζώα είναι παράλογα θα ήταν σαν να λέμε ότι είναι «κακοί μηχανικοί» επειδή δεν ξέρουν πώς να επισκευάζουν αυτοκίνητα. Το πρόβλημα δεν είναι ότι τα επισκευάζουν άσχημα, αλλά απλώς ότι Δεν εμπίπτει στον τομέα της εξειδίκευσής τουςΔεν έχει νόημα να τους κατηγορούμε ότι τους λείπει κάτι που δεν τους έχει δοθεί ποτέ.
Από αυτή την οπτική γωνία, τα ζώα δεν θα ήταν ούτε λογικά ούτε παράλογα: απλώς θα ήταν Τους λείπει η λογική με την ανθρώπινη έννοιαΚαι ελλείψει αυτής της ικανότητας, θα ήταν επίσης άσκοπο να τους κατηγορήσουμε για κατάχρηση της. Ο ανορθολογισμός, νοούμενος ως μια διαστρεβλωμένη ή αντίθετη χρήση της λογικής, θα ήταν αποκλειστικά ανθρώπινο ζήτημα. Μόνο κάποιος ικανός για ορθολογική σκέψη μπορεί επίσης να παρεκκλίνει από αυτή τη λογικότητα.
Αυτή η ιδέα ευθυγραμμίζεται με μια αρκετά διαδεδομένη διαίσθηση: την αληθινή σοβαρές «παραλογικότητες» Οι πόλεμοι, οι γενοκτονίες, ο φανατισμός και η οργανωμένη σκληρότητα δεν συμβαίνουν σε αγέλες λύκων ή σε αποικίες μυρμηγκιών, αλλά σε εξαιρετικά πολύπλοκες ανθρώπινες κοινωνίες. Τα ζώα, με τους περιορισμούς και τα ένστικτά τους, σπάνια πλησιάζουν το επίπεδο της ασυναρτησίας που φτάνουμε εμείς οι άνθρωποι όταν χάνουμε το μυαλό μας.
Η χριστιανική και καθολική άποψη για τα «παράλογα ζώα»
Στον Χριστιανισμό, και ιδιαίτερα στην Καθολική παράδοση, ο όρος «Παράλογο ζώο» Έχει μια πολύ σαφή και τεχνική χρήση: αναφέρεται σε οποιοδήποτε μη ανθρώπινο πλάσμα που δεν διαθέτει λογική ψυχή. Αυτή η απόχρωση είναι σημαντική επειδή δεν είναι μόνο ότι τα ζώα δεν συλλογίζονται «τόσο» όσο εμείς, αλλά ότι, θεολογικά μιλώντας, ανήκουν σε μια διαφορετική κατηγορία ύπαρξης.
Η κλασική θεολογία, όπως αυτή της Ο Άγιος Θωμάς ο Ακινάτης στο Summa TheologicaΚάνει διάκριση μεταξύ της λογικής ψυχής (που είναι κατάλληλη για τον άνθρωπο), της ευαίσθητης ψυχής (που είναι κατάλληλη για τα ζώα) και της φυτικής ψυχής (που είναι κατάλληλη για τα φυτά). Τα «παράλογα ζώα» θα εμπίπτουν στην ομάδα που Διαθέτει ευαισθησία, κίνηση και ένστικτο.αλλά όχι διανοητική κατανόηση ικανή να αφαιρέσει, να διατυπώσει ηθικές κρίσεις ή να επιδιώξει ένα υπερφυσικό τέλος. Γι’ αυτό λέγεται ότι τα ζώα Δεν μπορούν να λάβουν τα μυστήρια ούτε συμμετέχουν στη ζωή της χάρης όπως οι άνθρωποι.
Από αυτή την οπτική γωνία, οι πράξεις των παράλογων ζώων καθοδηγούνται ουσιαστικά από ένστικτο και φυσικές κλίσειςόχι μέσω συνειδητής σκέψης για το τι είναι δίκαιο ή άδικο. Μπορεί να επιδεικνύουν πολύπλοκες συμπεριφορές, ακόμη και ένα είδος πρακτικής νοημοσύνης ή μνήμης, αλλά δεν φτάνουν στην ικανότητα να κατανοήσουν τις παγκόσμιες ηθικές έννοιες ούτε να επιλέγει ελεύθερα μεταξύ καλού και κακού με την αυστηρή έννοια που κάνει ένα άτομο.
Ωστόσο, το γεγονός ότι ο άνθρωπος έχει «κυριαρχία» πάνω στα ζώα, όπως μπορεί να συναχθεί από την βιβλική ανάγνωση, δεν σημαίνει ότι μπορεί να τα χρησιμοποιεί χωρίς όρια. Η χριστιανική διδασκαλία τονίζει ότι αυτή η κυριαρχία πρέπει να ασκείται με υπευθυνότητα, καλοσύνη και αποφυγή της σκληρότηταςΗ αδικαιολόγητη κακομεταχείριση των ζώων θεωρείται εξευτελιστική για τους ίδιους τους ανθρώπους, επειδή καλλιεργεί την αναισθησία και διαβρώνει τη συμπόνια που θα έπρεπε στη συνέχεια να δείχνουμε και στους συνανθρώπους μας.
Σε αυτό το πλαίσιο, τονίζεται ότι τα ζώα δεν είναι ηθικά υπεύθυνοι για τις πράξεις τουςΔεν μπορεί να ειπωθεί ότι ένας σκύλος «αμαρτάνει» όταν δαγκώνει ή ότι ένα λιοντάρι «κάνει λάθος» όταν σκοτώνει το θήραμά του. Δεν έχουν την εσωτερική ελευθερία που απαιτεί η ανθρώπινη ηθική. Ταυτόχρονα, αναγνωρίζεται ότι η σκληρή κακομεταχείριση των ζώων μπορεί πράγματι να έχει συνέπειες για την ανθρώπινη ψυχή, συνηθίζοντάς μας στη βία ή στην αδιαφορία για τη ζωή των άλλων.
Στους πρώτους αιώνες του Χριστιανισμού, η ονομασία «παράλογα ζώα» χρησιμοποιούνταν επίσης σε μεταφορική έννοιαΧριστιανοί συγγραφείς της Πατερικής περιόδου συνέκριναν τους ανθρώπους που επέτρεπαν στον εαυτό τους να παρασύρονται πλήρως από τα πάθη τους, χωρίς τον έλεγχο της λογικής, με θηρία χωρίς κατανόηση. Αυτή η εικόνα χρησίμευσε ως ηθική προειδοποίηση: όταν απαρνηθούμε την περισυλλογή και τον αυτοέλεγχο, γινόμαστε απανθρωποποιημένοι και πλησιάζουμε το επίπεδο του καθαρά ενστικτώδους.
Επιπλέον, η πρακτική της λατρείας των ζώων σε ορισμένες αρχαίες θρησκείες επικρίθηκε ως μια μορφή παράλογη ειδωλολατρίαΗ λατρεία πλασμάτων που στερούνταν λογικής θεωρούνταν απόκλιση από τον έναν αληθινό Θεό. Από αυτή την οπτική γωνία, το πρόβλημα δεν ήταν τα ίδια τα ζώα, αλλά το γεγονός ότι ανύψωση σε θεϊκή υπόσταση κάτι που δεν συμμετέχει στη λογική και αυτό είναι μέρος της δημιουργίας.
Δικαιώματα των ζώων και ανθρώπινη παραλογικότητα
Μια πολύ πιο πρόσφατη τάση, που προέρχεται από τους ηθικούς και νομικούς τομείς, υποστηρίζει ότι η συζήτηση δεν πρέπει να επικεντρωθεί τόσο στο αν τα ζώα είναι λογικά ή παράλογα, αλλά στην αναγνώριση ότι «Κάθε ζώο έχει δικαιώματα»Η Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων των Ζώων, εμπνευσμένη από την Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, ξεκινά με ένα ισχυρό προοίμιο που συνδέει την άγνοια αυτών των δικαιωμάτων με εγκλήματα κατά της φύσης και κατά των ίδιων των ζώων.
Το προοίμιο αυτό αναφέρει ότι η αναγνώριση, από το ανθρώπινο είδος, του δικαιώματος ύπαρξης άλλων ζωικών ειδών αποτελεί τη βάση ενός ισορροπημένη συνύπαρξη στον πλανήτη και διαδικασιών όπως η επικονίαση Ένας ανησυχητικός παραλληλισμός γίνεται επίσης μεταξύ της ικανότητας της ανθρωπότητας για γενοκτονία και του κινδύνου να συνεχίσει να το κάνει, υπενθυμίζοντάς μας ότι ο σεβασμός προς τα ζώα είναι… στενά συνδεδεμένη με τον σεβασμό μεταξύ των ανθρώπωνΔεν πρόκειται μόνο για το να είμαστε «καλοί» με τα ζώα από συμπόνια. Ο τρόπος που τα φερόμαστε λέει πολλά για το ποιοι είμαστε και τι είμαστε διατεθειμένοι να κάνουμε σε άλλους ανθρώπους.
Η Διακήρυξη τονίζει επίσης τη σημασία της εκπαίδευση από την παιδική ηλικία να παρατηρούμε, να κατανοούμε, να σεβόμαστε και να αγαπάμε τα ζώα. Αν από μικρή ηλικία μας διδάσκουν ότι τα ζώα είναι απλώς πόροι ή πράγματα που εξυπηρετούν τις ιδιοτροπίες μας, είναι πιο εύκολο για εμάς να τα κανονικοποιήσουμε. κακοποίηση, εκμετάλλευση και αδιάκριτη σφαγή, βρίσκοντας καταφύγιο στο γεγονός ότι «δεν είναι λογικοί» και, ως εκ τούτου, αξίζουν λιγότερο.
Μια πλατφόρμα για την ηθική μεταχείριση των ζώων, η οποία αναφέρεται σε άρθρο στον Τύπο, προτείνει μια πολύ σημαντική αλλαγή προοπτικής: αν θεωρήσουμε τα ζώα ως «συνάδελφοι» ή ακόμα και «δάσκαλοι»Μπορούμε να μάθουμε τόσα πολλά από τη ζωή τους, την ανθεκτικότητά τους και τα επιτεύγματά τους. Το να τους βλέπουμε ως αντικείμενα, ωστόσο, ανοίγει την πόρτα σε βάναυσες πράξεις που δικαιολογούνται εύκολα όταν πιστεύεται ότι το άλλο άτομο δεν έχει συναισθήματα ή δεν έχει σημασία.
Αυτή η ηθική και νομική προοπτική δεν περιορίζεται στην ύπαιθρο ή στις αγροκτήσεις. Εξετάζει επίσης ζωολογικοί κήποι, τσίρκα, καταστήματα κατοικίδιων ζώων, εργαστήρια και σπίτιαόπου χιλιάδες ζώα «δίνουν τον καλύτερό τους εαυτό» (συντροφικότητα, εργασία, ψυχαγωγία, επιστημονική έρευνα) ενώ οι άνθρωποι, συχνά, ανταποκρίνονται «χωρίς συνείδηση». Το παράδοξο είναι προφανές: πιστεύουμε ότι είμαστε η κορυφή της ορθολογικότητας, κι όμως, Επιτρέπουμε ή εφαρμόζουμε σαφώς σκληρές συμπεριφορές ενάντια σε ευάλωτα όντα.
Λογικοί άνθρωποι, παράλογα ζώα… ή το αντίστροφο;
Επιστρέφοντας στο φιλοσοφικό και καθημερινό πεδίο, ο παλιός αριστοτελικός ορισμός του ανθρώπου ως «λογικό ζώο» Έχει δεχθεί κάθε είδους κριτική επανερμηνεία. Υπάρχουν σύγχρονοι συγγραφείς που, υπό το πρίσμα του τρόπου λειτουργίας του κόσμου, θα προτιμούσαν να μας επαναπροσδιορίσουν ως «λογικά και παράλογα ζώα», τονίζοντας ότι στην ανθρώπινη υπόστασή μας, αυτές οι δύο πτυχές συνυπάρχουν, μερικές φορές σε συνεχή ένταση. ενστικτώδεις παρορμήσεις και ικανότητα αναστοχασμού.
Μια μακροσκελής και πολύ προσωπική σκέψη το περιγράφει με σχεδόν λογοτεχνική γλώσσα: ο άνθρωπος είναι ένα ζώο με ένα βιολογικό και φυσιολογικό βάρος εμφανές, με ένα συναισθηματικό, παθιασμένο και ενστικτώδες πλαίσιο που ελέγχει μόνο εν μέρει, και ταυτόχρονα προικισμένο με ελευθερία, νοημοσύνη, δημιουργικότητα και αγάπη. Η ορθολογικότητά μας συνυπάρχει με μια ζωικότητα που συχνά Κυριαρχεί ανεξέλεγκτα αν δεν καθοδηγείται από ηθική και δεοντολογία. (φιλοσοφικές ή θρησκευτικές) που ενθαρρύνουν τη μετριοπάθεια και τον αυτοέλεγχο.
Το κείμενο παραπέμπει στην αλληγορία του Το άρμα του ΠλάτωναΈνα άρμα που σέρνεται από δύο άλογα, το ένα ευγενές και το άλλο αδάμαστο, που συμβολίζει τις διαφορετικές δυνάμεις της ανθρώπινης ψυχής. Είμαστε γεμάτοι πάθη, επιθυμίες και παρορμήσεις που δεν ελέγχουμε πάντα. Μάλιστα, θυμόμαστε ακραίες καταστάσεις στις οποίες οι γονείς καταστρέφουν τα παιδιά τους ή τα παιδιά καταστρέφουν τους γονείς τους, ως παράδειγμα του βαθμού στον οποίο μπορούν να επικρατήσουν οι σκιώδεις εαυτοί μας.
Προειδοποιεί επίσης για τους κινδύνους ορισμένων ιστορικές, κοινωνικές και πολιτικές διαδικασίες Αν δεν διαχειριστούν σωστά, αυτές οι καταστάσεις μπορούν να πυροδοτήσουν την παράλογη πλευρά της ανθρωπότητας. Όταν κάποιοι ασκούν αδιάκοπη πίεση ενώ άλλοι παραμένουν σιωπηλοί για χρόνια, το αποτέλεσμα μπορεί να είναι μια ξαφνική έκρηξη, ένα «ηφαίστειο» συσσωρευμένης δυσαρέσκειας που εξαπολύει βία και βάσανα. Η ιστορία είναι γεμάτη με αυτούς τους κύκλους τραύματος και δυσαρέσκειας, που μεταδίδονται από γενιά σε γενιά.
Εν μέσω αυτού του σεναρίου, προτείνεται ως προσωπική λύση να βρει καταφύγιο στην εσωτερική του γαλήνηΧωρίς να αρνείται την πραγματικότητα, αλλά προσπαθώντας να την εμποδίσει να μας καταστρέψει εκ των έσω. Ο συγγραφέας μιλάει για την ανάγκη να φροντίζουμε την καρδιά, η οποία δεν αντέχει μια συνεχή σταγόνα θλίψης, αγωνίας και πόνου. Στο τέλος, όσοι έχουν μετακινήσει τα πιόνια στην πολιτική σκακιέρα συνήθως φεύγουν, και αυτοί που μένουν είναι απλοί άνθρωποι, με τα δικά τους ζωικότητα και παραλογισμόςαναγκασμένοι να υποστούν τις συνέπειες.
Αυτή η προσέγγιση καταλήγει να απεικονίζει τους ανθρώπους ως πλάσματα ικανά για πολύ υψηλή συλλογιστική και αβυσσαλέες παραλογικότητεςΕν τω μεταξύ, τα μη ανθρώπινα ζώα συνεχίζουν να ενεργούν σύμφωνα με τη φύση τους, χωρίς να σχεδιάζουν γενοκτονίες ή συστήματα μαζικής εκμετάλλευσης. Το ερώτημα που αιωρείται είναι σχεδόν προφανές: ποιος είναι πραγματικά παράλογος;
Παράλογα ζώα στην καθημερινή ζωή, τον πολιτισμό και τα μέσα ενημέρωσης
Η έκφραση «παράλογο ζώο» δεν περιορίζεται σε εγχειρίδια φιλοσοφίας ή θεολογίας. Συνεχώς εισχωρεί στην καθημερινή ζωή και την ποπ κουλτούρα.Κατά τη διάρκεια του lockdown, για παράδειγμα, πολλοί άνθρωποι ανακάλυψαν (ή ανακάλυψαν ξανά) ντοκιμαντέρ για τη φύση στην δημόσια τηλεόραση. Η παρατήρηση του πώς ζουν και οργανώνονται τα ζώα οδήγησε σε μια ακούσια σύγκριση με τη δική μας κοινωνική συμπεριφορά και χρησίμευσε επίσης ως υπενθύμιση του πώς Ελαφριά μόλυνση αλλοιώνουν τους ρυθμούς τους.
Μια στήλη αφηγείται πώς, ενώ παρακολουθούσα αυτά τα ντοκιμαντέρ στο La 2, Κανένα ζώο δεν εμφανίστηκε που να εγκατέλειψε οικειοθελώς την ελευθερία του να μπαίνουν σε ένα κλουβί και να παρακολουθούν άλλα του είδους τους να εκτίθενται. Τα παράλογα ζώα, λέει ειρωνικά, είναι αρκετά τυχερά που δεν ξέρουν χρήματα ή τηλεόραση, οπότε δεν θα συμπεριφερθούν ποτέ τόσο απερίσκεπτα όσο εμείς, που συχνά Με χαρά κλειδωνόμαστε σε παράλογες ρουτίνες και συστήματα.
Το ίδιο κείμενο καταφεύγει σε Ελληνικός μύθος του ΜινώταυρουΜισός άνθρωπος, μισός ταύρος, για να συμβολίσει τον άνθρωπο που ενδίδει στην κτηνώδη πλευρά του χωρίς την καθοδήγηση της λογικής. Είμαστε εμείς οι ίδιοι όταν η ορθολογικότητα αδυνατεί να διακρίνει μεταξύ του κατάλληλου και του παράλογου. Η εικόνα χρησιμεύει ως ένας ανησυχητικός καθρέφτης: το τέρας δεν είναι ένας εξωτερικός άλλος, αλλά κάτι που μπορεί να ξυπνήσει μέσα στον καθένα.
Ο Ιταλός δημοσιογράφος P. Aprile, στο βιβλίο του «Εις έπαινον του τρελού»Αυτό προσθέτει ένα ακόμη επίπεδο σε αυτήν την ανάλυση. Υποστηρίζει ότι τα μέσα ενημέρωσης έχουν τη δύναμη να ενισχύουν τη συλλογική βλακεία Ή, αντίστροφα, να το περιορίσουν προγραμματίζοντας έξυπνο περιεχόμενο. Οι ανθρώπινες κοινωνίες, προειδοποιεί, κινδυνεύουν να γίνουν εύκολα χειραγωγήσιμα κοπάδια. Η σωτηρία μας έγκειται στην ικανότητα να λαμβάνουμε στοχαστικές και κρίσιμες αποφάσεις, παρόλο που δεν είμαστε πάντα εκπαιδευμένοι να το κάνουμε.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο ανθρώπινος εγκέφαλος παρουσιάζεται ως ένα όργανο σχεδιασμένο να λύνει προβλήματα, όχι τα δημιουργείΩστόσο, στην πράξη, πολλά «σκεπτόμενα μυαλά» φαίνεται να ειδικεύονται στη δημιουργία συγκρούσεων. Αυτό δημιουργεί ένα ρητορικό ερώτημα που συνοψίζει τα συναισθήματα πολλών: ποιος συμπεριφέρεται πιο παράλογα, τα μη ανθρώπινα ζώα ή ορισμένα ανθρώπινα όντα που υποτίθεται ότι είναι λογικά;
Βιβλικές μεταφορές και κριτικές της ανθρώπινης συμπεριφοράς
Σε ορισμένα κείμενα εμπνευσμένα από το βιβλική και χριστιανική παράδοσηΗ σύγκριση μεταξύ ανθρώπων και παράλογων ζώων χρησιμοποιείται για να καταγγείλει πολύ συγκεκριμένες ανθρώπινες συμπεριφορές. Αναφέρεται σε άτομα που «δεν καταλαβαίνουν τίποτα, κάνουν τα πάντα αυθόρμητα και διαφωνούν για αυτά που δεν καταλαβαίνουν» και τα εξισώνει με ζώα που προορίζονται να αιχμαλωτιστούν και να σφαγιαστούν.
Αυτού του είδους η συμβολική γλώσσα είναι σκληρή, αλλά στοχεύει για να υπογραμμιστεί το ηθικό σκάνδαλο Είναι θλιβερό να βλέπεις ανθρώπους να διαπράττουν κακές πράξεις μέρα μεσημέρι, πιστεύοντας ότι η ευτυχία έγκειται στο να κάνουν ό,τι θέλουν. Η ντροπή δεν προέρχεται μόνο από τις ίδιες τις επιβλαβείς πράξεις, αλλά και από τον θόρυβο και την επιδειξιομανία με την οποία εκτελούνται, ακόμη και σε θρησκευτικά ή κοινοτικά πλαίσια.
Μια άλλη επαναλαμβανόμενη εικόνα είναι αυτή του «Λύκοι» που μιμούνται τη συμπεριφορά μορφών όπως ο Βαλαάμ και ο ΚορέΒιβλικές μορφές που συνδέονται με τον εγωισμό, την απληστία και τη διχόνοια. Αυτοί οι λύκοι, που μπορούν να θεωρηθούν ηγέτες ή άτομα με επιρροή, περιφέρονται σε κοινότητες που σπέρνουν συγκρούσεις και χάος. Το ουρλιαχτό τους, μεταφορικά, αντηχεί μέσα σε εκείνους που επιτρέπουν στον εαυτό τους να καταναλωθεί από τον εγωισμό.
Σε αυτή την ιστορία, ο λύκος δεν είναι απλώς ένα παράλογο ζώο, αλλά ένα σύμβολο της καταστροφικής πλευράς της ανθρωπότηταςΟι πράξεις αυτών των «ανθρώπινων λύκων» οδηγούν στην καταστροφή, υπενθυμίζοντάς μας ότι υπάρχει ένα τίμημα που πρέπει να πληρώσουμε για να ακολουθήσουμε τα βήματά τους. Η θρησκευτική κοινότητα καλείται να είναι σε εγρήγορση, να μην καταβροχθίζεται από αυτές τις δυναμικές που διαλύουν τις κοινές μας ζωές.
Είναι ενδιαφέρον ότι η μορφή του παράλογου ζώου χρησιμεύει εδώ για να επικρίνοντας τον δικό μας παραλογισμόΌταν μιλάμε για λύκους που διχάζουν ή για ανθρώπους που συμπεριφέρονται χειρότερα από ζώα που προορίζονται για σφαγή, αυτό που στην πραγματικότητα καταγγέλλουμε είναι το πώς, έχοντας λογική και ελευθερία, επιλέγουμε δρόμους που αντιβαίνουν στην αξιοπρέπειά μας και στο καλό των άλλων.
Παράλογα ζώα στη λογοτεχνία, τη μνήμη και τη μυθοπλασία
Πέρα από τα μεγάλα φιλοσοφικά ή θεολογικά συστήματα, η έκφραση «παράλογα ζώα» εμφανίζεται και σε πολύ πιο γενικά πλαίσια. προσωπικό και αφηγηματικόΈνα παράδειγμα αυτού μπορεί να βρεθεί σε ένα βιβλίο που γεννήθηκε από την αγάπη της για την ακουαρέλα και ένα οικογενειακό σπίτι στην κοιλάδα Aran. Ο συγγραφέας, ενώ βρισκόταν σε διακοπές, αποφάσισε να ζωγραφίσει, ένα προς ένα, τα ζώα που απεικονίζονται στους τοίχους του σπιτιού που βρίσκεται στην οδό San Jaime 4, στην πόλη Les.
Αυτό το ζωγραφικό έργο μετατρέπεται σε ένα βιβλίο αφιερωμένο σε θυμήσου τα παράλογα ζώα που μοιράζονταν το σπίτι Με τον έναν ή τον άλλον τρόπο. Ο συγγραφέας διευκρινίζει, κλείνοντας το μάτι, ότι σκέφτεται μόνο παράλογα όντα· προτιμά να μην ασχολείται προς το παρόν με άλλα ζώα, δηλαδή με τους ανθρώπους. Κάθε ζώο συνοδεύεται, όταν είναι δυνατόν, από μικρές ιστορίες και εμπειρίες σχεδιασμένο για την απόλαυση των πρωταγωνιστών του.
Σε περιπτώσεις όπου δεν υπήρχαν αρκετές προσωπικές ιστορίες, ο συγγραφέας άρχισε να ερευνά αυτά τα ζώα, καταφεύγοντας σε πηγές όπως Wikipedia και άλλες πηγές πληροφόρησηςΤο αποτέλεσμα ήταν τόσο ενδιαφέρον όσο και διδακτικό, δείχνοντας ότι ακόμη και ένα έργο που γεννήθηκε από μια «τεκμηριωμένη» ιδέα μπορεί να γίνει μια βαθιά εξερεύνηση του δεσμού μεταξύ μιας οικογένειας και των όντων που έχουν κατοικήσει στο περιβάλλον της.
Με πολύ διαφορετικό τρόπο, ένας πολιτιστικός κριτικός περιγράφει έναν ηθοποιό ως «Ζώο της σκηνής»Παίζοντας με την ιδέα της ζωικότητας για να αναδείξει την έντονη ενέργεια της παρουσίας της στην οθόνη. Η σειρά στην οποία πρωταγωνιστεί, μια κωμωδία που διαδραματίζεται στη Γαλικία και είναι διαθέσιμη σε μια μεγάλη πλατφόρμα streaming, εστιάζει ακριβώς στο δικό μας… υπερβολική και παράλογη προσοχή στα κατοικίδια ζώα.
Η μυθοπλασία δείχνει ανθρώπους που Φέρονται στα κατοικίδιά τους σαν να είναι γούνινα μωρά. που βάφουν τα νύχια τους ή τα πηγαίνουν στον κτηνίατρο ανησυχώντας για την υποτιθέμενη κατάθλιψη ενός κουνελιού σε ένα διαμέρισμα. Ταυτόχρονα, εμφανίζονται δευτερεύουσες πλοκές σχετικά με διαφθορά στην κτηνοτροφία και καταχρήσεις στην εργασίαΚαι ένας πρωταγωνιστής που από αγροτικός κτηνίατρος μετατρέπεται σε γιατρό κατοικίδιων ζώων σε ένα μπουτίκ pet shop. Η σειρά, με τους μελαγχολικούς κωμικούς τόνους της, χρησιμεύει ως καθρέφτης που αντανακλά πόσο υπερβολική, αντιφατική, ακόμη και κωμική μπορεί να είναι η συμπεριφορά μας απέναντι στα ζώα.
Οι κριτικοί επισημαίνουν ότι, αν και η παραγωγή είναι γεμάτη με κάποιες νύξεις πολιτικής ορθότητας, η μεγάλη της επιτυχία έγκειται στην χαριτωμένη απεικόνιση του εαυτού μας. «παράλογες υπερβολές» απέναντι στα ζώαΔείχνει πώς, κατά καιρούς, προβάλλουμε πάνω τους συναισθήματα, ενοχές και ανάγκες που δεν ξέρουμε πώς να διαχειριστούμε στον ανθρώπινο κόσμο. Ακόμα κι έτσι, η σειρά δεν καταφέρνει να αντιμετωπίσει τα μεγάλα υπαρξιακά ερωτήματα, πέρα από το απλό δέσιμο εκκρεμοτήτων και το ξεκαθάρισμα συναισθηματικών λογαριασμών.
Σε όλες αυτές τις εκδηλώσεις -αναμνηστικά, κριτικές σειρών, άρθρα εφημερίδων- ο όρος «παράλογο ζώο» χρησιμοποιείται τόσο τόσο με την κυριολεκτική όσο και με τη μεταφορική του έννοιαΜπορεί να χρησιμοποιηθεί για να μιλήσει για σκύλους, γάτες, αγελάδες ή πουλιά που μοιράζονται τη ζωή μας, αλλά και για να αναφερθεί σε ανθρώπους που ενεργούν καθοδηγούμενοι από μη αναστοχαστικές παρορμήσεις ή σε καλλιτέχνες που ξεχειλίζουν από ενστικτώδη ενέργεια στη σκηνή.
Τελικά, η χρήση της έκφρασης αποκαλύπτει περισσότερα για πώς βλέπουμε τον εαυτό μας παρά για τα ίδια τα ζώα. Όταν λέμε ότι κάποιος «είναι ζώο» ή «συμπεριφέρεται σαν παράλογο ζώο», κρίνουμε την ικανότητά του -ή την άρνησή του- να χρησιμοποιήσει τον λόγο που υποτίθεται ότι μας ορίζει ως είδος.
Όλο αυτό το ταξίδι, από τον Καντ στην τηλεόραση, από τη θεολογία στα δικαιώματα των ζώων, από τον μύθο του Μινώταυρου μέχρι τις σειρές για τους κτηνιάτρους και τα «γούνινα μωρά», μας αφήνει με ένα σύνθετο πανόραμα: Τα μη ανθρώπινα ζώα ενεργούν σύμφωνα με τη φύση τους, χωρίς καμία πρόφαση ότι είναι λογικά.Ενώ οι άνθρωποι, περήφανοι για τη λογική μας, εναλλάσσονται μεταξύ σαφών αποφάσεων και συμπεριφορών που αγγίζουν τα όρια του παράλογου, το να αποκαλούμε τα ζώα «παράλογα» μπορεί να μην είναι επαρκές ή ακόμα και να ακούγεται άδικο. Ίσως η πραγματική πρόκληση είναι να μάθουμε να χρησιμοποιούμε καλύτερα τη δική μας λογική και, με αυτόν τον τρόπο, να σχετιζόμαστε με τα άλλα πλάσματα με περισσότερο σεβασμό, ταπεινότητα και συνέπεια.
